جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )

48

موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )

نقش بسته شده است فروخته مىشود ، و بورخارت از اين فروشگاه يك قطعه عكس و چند بطرى آب زمزم خريدارى كرده است . نگاهى به تحليل بورخارت از ساكنين مكه بورخارت در سفرنامهء خود بيش از 70 صفحهء آن را به بررسى و گزارش وضعيت اجتماعى ، اقتصادى ، اخلاقى و طبقات جامعهء ساكن مكه اختصاص داده است كه ما فشردهء آن را ارائه مىدهيم : او مىگويد آنچه دربارهء شهروندان كنونى مكه مىتوان گفت آن است كه همگى بيگانگان و غريبانى هستند كه به مكه هجرت كرده و در آن سكونت گزيده‌اند ، اما قبائل گوناگون قريش كه پيشتر در آن بوده‌اند ، امروزه به علت هجرت و از هم پاشيدگىشان ، ديگر اثرى از آنان در مكه نمىتوان يافت ، ليكن در حومهء مكه و شهركهاى اطراف آن مىتوان برخى از ساكنين اصلى - و بويژه قبائل بدوى - آن را يافت و آن گونه كه بورخارت مىگويد ، در شهر مكه تنها سه خانوادهء قريشى وجود داشته كه بزرگ يكى از اين خانواده‌ها منصب « نائب الحرم » را عهده‌دار بوده است ، اما بيشتر مردمان ساكن در مكه از اهالى يمن و حضرموت بوده و پس از اينها گروههايى از مردمان هند ، مصر ، سوريه ، مغرب و تركها بوده‌اند . افزون بر اينها تعدادى خانوار تبار ايرانى و تاتارى و بخارى و كردى و افغانى و از ديگر كشورهاى اسلامى نيز زندگى مىكرده‌اند . ليكن قديميترين نژاد مكى ، كه تا اين زمان در مكه ساكن هستند ، خانوادهء شرفا مىباشند . اين خانوادهء اصيل كه از دو تيرهء حسنى و حُسينى تشكيل يافته‌اند ، نسب آنان به حضرت على بن ابىطالب - ع - مىرسد . بورخارت در بخشى از سفرنامهء خود به توصيف چهره و شكل و